Hmawngtlang mino hna bia lehnak Thantlang nungak tlang val hi a runrun in chun zan bak in tiva ah an rak ra

Mino karlak ah buainak an tialmi he van rel ve: Peng Za Hnin Nizan i na ka halmi kha khua ummi Pastor 2 hna leh ningin hi ka in kan leh, Ka nau A Pa a rak tialmi kha, ka rak rel ve i ka lung a nuam lo ngai. Keimah pumpak hrim in ka va kal i a tlaitu hna le a checktu hna kha ka va hal hna, i a tang lei bang in an ka chimh. Hmawngtlang mino hna bia lehnak Thantlang nungak tlang val hi a runrun in chun zan bak in tiva ah an rak ra i, Sawksol hi Salaeih khat lak in an phorh leng mang.Cun caan zeimazat cu kan thei hna lo i an luat leng mang. Mi cheu cu Thantlang ah phohte hna an pek hna i, Sawksol a caw tu nih khua zei sawksol tiah an hal hna i Hmawng tlng an ti ah cun pawng khat ah 3000 hna aman tiah Thantlng mi nih an chim. Nai tan hi Cawngthia cu kan tlai hna lo,Than tlang tu kan tlaih hna, an bia chim tu a tha pah lo i a sik tu in kan sik hna.

Thantlang Town Plan Ah Baisakup Zung le Set-hmuh Zung Telh In Thil ...

Hlamphei ah kan tlaih mi e cu kha e an kan ti lo, a theih zawng kan thei lo,Than tlangtu hi Hlamphei ah kan kawl e a ti na Aibur ram ah kan kawl a ti na Hlamphei ah kan kawl a ti na an si caah kan tlaih piak hna tiah an chim. Phnihnak Hmawngtlang mino nih Nga an thleh piak bal hna lo, sawksawl tu cu bag pakhat Le salaeih a tan tu an tlaihpiak hna, a ruang cu amah Congthia pa hrim nih a ei cun kan ei dih kho lai lo. Zuar ding hrim ah kan kawl ko aruang cu Atu lio thawngpang virus ruang rian Tuanding a um fon lo caah kan kawl a ti. Cun bag pakhat tu cu an pek than hna. Cun bia peh ah Hmongtlang. Khua mino le Police ibawm in phung suaimi an ngeihnak kong zong tha tein an chim hna. Cucahcun khua pakhat i Mino buu nih rian an tuanmi ah sullam ngeilo in tuahphung asi lo i thil tawn tikah one sided in bia chim hi aa palh tawn, a tlaitu hna hi Zuri sabah an silo i an tlaihmi kha Thanghawr va Sawksol kawl in zuar aa timmi tu an si. Credit: Peng Hlawn Ceu.

Thantlang Town Plan Ah Baisakup Zung le Set-hmuh Zung Telh In Thil ...

Daihnak Lamthluan – (Part 1) October 15 ni hin “Rampumpi Kahdaihnak” a si lo ah Nationwide Ceasefire Agreement NCA minsen an thutnak kum 4 a tling cang lai. Cu NCA camtuak cu ani theng ah si lo in, October 28 ah tuah ding in an thawn. A ruang cu ka thei lo na in, nizan nai hriamtlai cheukhat minsenthu telin Naypyitaw hrawnghrang ah zeimaw a puak, a kuai kho mi phunphai tuah an timh ti in biathang hna ruang ah khan a si hnga maw? 2011 thawk hin kan ram kahdaihnak kong ka tial tawn i, a hnu ah cun a tial zong khi katha a chiat tawn ca ah, tiallo ah hin a tha deuh ti phun in ka um na in, a ngai ngai te tiah cun daite um kha ka rak celh lo ko hih! Cu ca ah cun duhsah te in ka vun thai than hna lai i, a tu ah khuazeidah kan phak? zeidah a va chuahpi te lai hi lamthluan nih hin ti zong kha kan hei purhdah pah te lai. Hmailei kong tu cu chimkhawh a si lai lo ca ah, zeibantuk timhtuahnak hna dah an ngeih ti le saduh an thah mi te te hna cu kan theihtawk in ka tial pah lai. Cu nih cun ruahchannak te te zong a kan pek lai ka zumh.

Thantlang Town Plan Ah Baisakup Zung le Set-hmuh Zung Telh In Thil ...

Nan theih cio bantuk in, Kawlram daihnak lamthluan (Myanmar Peace Process) cu, aa thawh bak hin a buai mi a si. 2011 August 18 ah cu lio hruaitu President Tein Sein nih Tlangcung mi hriamtlai (Ethnic Armed Organizations EAOs) pawl cu kahdaihnak tuah ding in a sawm hna. Cun, a ruam te aa dang mi cu, kahdaihnak lawng si lo in, kan ram daihnak kong cu cabuaicung ah khua kan khang lai ti a si. Asina in, kahdaihnak cu hriamtlaibu zapi huap in si lo in, pakhat cio he kan i ceih hna lai i, mah le state cio ah a dotkhatnak (Preliminary ceasefire agreement) tuah hnu ah, Union Level ceasefire cu tuah ding in dothnih in an tuah.

Cu sawmnak cu October a dih tiang ah hin aho EAO nih lehnak a um lo. Aruang cu kan tuah ah maw a that tuah lo ah hen! ti kha hriamtlai karlak ah an i el. Tuahduh bu an um bantuk in tuahduhlo bu zong an um ve. Tuahduhlo bu hna cu a tlangpi in 1990-2008 chung ah kahdaihnak a rak tuah mi bu hna kha an si i, cozah thar nih an ngian in an kan sawmmi a si. Kum 20 renglo kahdaihnak kan tuah cang i, National Convention an kan kaiter i 2008 Constitution an kan pawmter kan duhnak hmanh lak tung hna lo ah ti phun hi an biacherhchan cu a rak si. Cu hna cu UNFC timi buu ah an rak i fun deuh hna.Kahdaihnak tuah a tha ko ti leikap in khuaruat bu pawl hna cu kahdaihnak a tuah bello mi bu (CNF tel bu in) an si hna i, an nih chuanlam ve cu mipi theih in tuah ding a si ti le (Gen Khin Nyunt nih a thlithup in tuah pimi hna phun a si lo), a bik in “Political Dialogue” kan ram kong biaruahnak ngeih hnu ah zeitindah Federal ram ah kan ser lai ti kha an khuaruah ning deuh a si.

Cuticun, U Aung Min (Railway Minister) hi President Tein Sein nih cozah aiawh in kahdaihnak ah palai ah a chiah mi a si ca ah, hriamtlai buu hna he ton biaruahnak (informal talk) tuah ding in Chiangrai, Thailand ah a ra i, hriamtlai bu 6 hna he ton biaruahnak an ngeih thawk in, pakhat hnu pakhat 2011 December cun minsen (Preliminary Ceasefire Agreement) cu vun thut cio a si. Sihmanhsehlaw, an zapi in lungtlinnak pakhat te an rak ngeih khawh mi le an i fian cio mi cu “Political Dialogue” kan ram daihnak khua kan khang lai kan ti ah cun kan zapi kan ttan a hau ti kha an ruah mi cu a si. Cu cu zeitindah an tuah ti kha thaizing ah kan peh lai i, hi ka capar hi 15 October ah kan ngol te lai.

Daihnak Lamthluan Part 2: Thanksgiving weekend kan hmang nuam ve i, kaa ruah bantuk in ka tial khawhlo ca ah ka theithiam ko kun uh! 2013 October ah Laiza Conference an auh. Zeiruang ah dah an tuah tiah cun, February 2012 in June 2013 tiang hi hriamtlai bu 17 hi hmunkhat te ah khuakhan lairel tinak an ngei kho peng. Cu cu a thla fatin in tuah a si i, Euro-Burma Office nih kan hruai (facilitate). Thla 16 renglo kan tuah mi a result cu “Comprehensive Ceasefire Agreement and Framework for Political Dialogue” ti mi zapi huap in kahdaihnak le zeitindah politcal dialogue kan tuah lai ti kha muisam ngeiding in timhtuah khi a si ko. Hi thla 16 chung hi kan hriamtlai hna lung aa rual ngai ngai can a si.

Ramkip in buu kip nih cu tawnnak hmun ah cun an ra i, an kan bawmh khawh ding mi poh an rak chim. Cozah lei zong nih cu meeting cu an i sial i rak tlawn le rak ton a si. Cu cu i tonnak cu “Working Group for Ethnic Coordination” kan ti. Cu kan chuahpi mi cathluan cu aa lim tik ah cozah sin ah va zuar a hau. Ahodah a zuar lai ti an ceih tik ah cun bu 2 ah an i then. UNFC nih kan mah nih kan in hruai hna lai an t. Hilio can ah UNFC ah hin hriamtlai bu 7 an um. UNFC chungtel si lo poh cun UNFC plus 1,2,3 kan ti lai ti a si. Chungtel a si lo lak ah a ngan mi bu pawl nih an duh ve lo tik ah thennak cu a chuak. Cuticun June-September 2013 tiang hi zohchia ngai in hriamtlai bu hna karlak ah then nak a um ruang ah Laiza conference tuah ding in vun hrih than cu a si.

Laiza conference cu tlamtling te in an tuah khawh hnu ah, Nationwide Ceasefire Coordinating Team NCCT ti mi cu dirh a hung si. Hriamtlai bu 16 tluk an i tel. Cu hna nih cun cozah lei cu thlapa thla 18 renglo bia an ruah hnu hna ah, NCA (Rampumpi kahdaihnak) draft an hung chuahpi. NCCT nih cun cu an lung an va tlin mi draft cu hriamtlai bu zapi tonnak cu June thla ah an tuah i an rak chuahpi tik ah, a tlam a tling deuh rih lo. Cu ca ah cun, NCCT nak in a sang deuhmi palai i ser than seh law, va chawn than rih hna seh ti kha an biachah a si ca ah Special Delegation ti mi SD cu hruaitu upa deuh hna thim riangmang in an va thla hna na in, zeihmanh aa relrem kho ti lo. Cu ca ah cun October 15, 2015 ah cun cu an draft cu a lung a tling mi poh nih thut ding in an hnawh chih hna.

A ruang cu November thla ah thimnak a um ding a si, cu thimnak zong ah cun cozah lei (cu lio cozah cu USDP party an si) nih zeimaw ti in mithmailak an duh ca zong ah a si men lai. Cun, a poi ngai mi pakhat cu 2013 February thla thawk in Kokang MNDAA pawl nih ngeihthlem in cozah ralkap cu Shanram chaklei ah fak ngai in an doh tik hna ah, cu hna a bawmtu tiah aa tel mi hna Arakan Army (AA) le PNLO/ TNLA hna cu min thut an sianh ti hoi hna lo. Cu nih cun a buaiter ngai i, a hnu bik ah cun NCA cu bu 16 chung ah bu 7 lawng nih min an thut. NCCT ah aa tel lo mi RCSS zong nih an thut ve ca ah bu 8 an hung si. A tu ah cun bu 2 an hung i chap i, bu 10 an si cang. Minsen a thu rih lo mi hna he hin chonhbiak cu a um pah leng mang rih na in, zeipipa a chuak kho rih lo. KIO, TNLA, AA, SSPP, MNDAA pawl hna hi NCCT ah aa tel ko na in, minthulo an si. UWSA le NDAA (Wah le Mongla) hna hi cu a hramthawk in an i tel lo i, hi hnu zong ah aa tel ding an si lo. (hi kong hi ka tial pah theu cang ca ah, ka nolh ti lem lai lo) Next ah cun: NCA chung um mi kan zoh tti than hna lai.

Victor Biak Lian
Ottawa

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *