Dong Va: Kawl Ram 2020 Thimnak Le Rem Dainak Kong

Mizzima Editor Chan Min Tun Le Kawl Catial Thiam U Kyaw Win Interview 5 July 2020 Kawl ram 2008 phunghram kongah U Ko Ni, 1947 Pinlung (Panglong) Hnatlaknak le Rem Dainak kongah Dr. Lian Hmung Sakhong. Cun, 5 July 2020 ah Kawl catial thiam U Kyaw Win nih Kawl thawngzamh Mizzima sin bia a chimmi hi, Kawl ram pumpaluk rem daihnak ca le Tlangcungmi vialte hna nih kum 70 renglo nunnak thisen pekin an aupi mi le duh mi Federal Mahte khuakhan lairelnak kong he pehtlaiin a chimmi hi hlawtawk a um lo tiah ka hmuh caah kaa fian ningin tlawmpal ka rak langhter. Holh leh tikah phunthum in an then. Pakhatnak, Biafang pakhat hnu pakhat Word to word. Pahnihnak, Catlang pakhat hnu pakhat Sentence by sentence le Pathumnak, Sullam fainter Sense to sense tiin. U Kyaw Win nih nih Mizzima Editor sin i bialehnak a tuahmi cu atang lei bantukin an si i Video zawng kan chiahchih lai. Mizzima Pakhatnak Kawl ram 2020 thimnak ah zei party nih dah teinak an hmuh lai.

U Kyaw Win: NLD nih cozah an ser chungah minthatnak ngampi pahnih an hmuh mi a um, ICJ ah siseh, Covid-19 kongah international level in an cawlcang kho. Cucaah 2015 bantukin teinak an hmuh lo hmanah a tam deuh cu an mah nih an hmu kho. Cozah an ser khawh lo hmanah Ralkap he maw Tlangcung party hna he cozah an ser lai i, nawlngeihnak tam deuh (Majority) cu an mah NLD kut ah a um ko lai. Mizzima Pahnihnak, Kawl ralkap bawizik Min Aung Hlaing nih Russia Media sin a chimmi siseh, 2008 phunghram remh a si ahcun NLD le mipi cheukhat nih 2021 ah Min Aung Hlaing cu President a si kho tiah timi kongah na hmuh ning? U Kyaw Win, Zeihman chim ka zuam lem lo. Cunakincun, pakhat nak ah a ho president an si hmanh ah Tlangcungmi he remnak an ser a hau, remnak an ser lo ahcun ram a rawk kho, thencheunak a chuak kho. Pahnihnak ah Suu Kyi siseh, Min Aung Hlaing siseh, atu president a tuan lio mi U Win Myint siseh, President a tuan mi poah nih Ralkap he remnak an ser a hau. Mizzima Pathumnak NLD nih Tlangcungmi he maw tuanti hna sehlaw a that deuh lai Ralkap he? U Kyaw Win, An pahnih in tuanti le remnak an ser a hau, culoahcun ramchung buainak a dih kho lai lo. Tlangcung mi he remnak ser loin Kawl ralkap he lawng an in fonh ahcun Bama miphunpi kan si (Bama Lumioci Vuadah) a chuak kho. Cuti an tuah ahcun ramchung ral a dih ti lai lo.

Mizzima Palinak NLD thazang dernak na hmuhning? Kyaw Win: Pine Vuanci thimnak kongah mi tampi nih phunghram remh an duh, ralkap zawng nih an duh, Bokyoke Aung San zawng nih 1947 Pinlung Hnatlaknak No.2 nak ah a telh cia mi a si. Pine cu mahte in i uk khawh nak le thim khawh nak nawl a um cia mi a si. NLD zawng nih tha tein an ruah than a hau, tahchunnak ah Rakhine Pine hna khi. Mizzima 5&6. Cozah hlun(Ralkap) kong le Min Aung Hlai 2021 ah aa dinh ding kong na hmuh ning? U Kyaw Win: Chim zawng ka zuam lo nain aa din ding a si ko. Mizzima 7. Ram pumpi thlennak kong he pehtlai in 2015 thimnak ah khan Tlangcung mi hna le Hriamtlai phu hna nih NLD cungah ruahchannak nganpi an rak ngeih mi kongah NLD nih mawhphurhnak an ngeih mi na hmuh ning?

U Kyawh Win: HIhi cu NLD cozah lawng a si lo, hlan cozah vialte le ralkap mawh zawng a si i Cozah a sermi vialte an thazang dernak a si. Pakhat nak ah Pinlung hnatlaknak ah a um cia mi Tlangcung mi hna sining le covo kha a biapi tuk mi a si. Pahnih nak ah Kawl miphun cungah an lung a tling lo. Tlangcung mi hna nih an duh mi le hal mi hi an theithiam lo. Bama pawl nakin Tlangcungmi hna duhnak hi a biapi deuh. Culoahcun, ramchung ral zeitik hmanhah a dih ti lai lo. Mizzima 8. Ramchung miphun pakhat cio covo buainak kongah an hal ningin an pe hna lo, pakhat pek ahcun adang zawng pek an hau than lai timi kongah na hmuh ning?

U Kyaw Win: Bokyoke Aung San a thih hlan ah ceih cia mi a si cang. Pinlung Hnatlaknak No.9 tiang a um i, No 1-4 tiang hi aiawh zeitindah kan thlah hna lai timi a si. No-5 ah Mahte khuakhan lairelnak. No.6 ah Kachin Pine ser ding ti a si i, an ser diam cang. No. 7 nak ah Pinlung biakamnak fehter ding, Tlangcung mi hna nih Democracy nih a ngeih mi covo mahte khuakhan lairelnak hna hi tlamtling tein a um cia mi an si. No. 8 le 9 ah zeitindah phaisa thenhcheunak (Tax sharing) kan tuah lai timi kong hna an si.  Union in chuah le chuah lo nak kong zawngah hnatlaknak (General Agreement) a um cia cang mi a si. Bokyoke Aung San hrimhrim nih a pek cia cang mi hna a si. Asinain, nihin tiang an pe hna lo, aruang zawng ka thei lo. Burma in chuah timi kongah chuak lo dingin an duh mi kan pek hna ahcun an chuak lai lo, thinphan ding zawng a si lo. Atu ningin kan kal ahcun Tlangcung mi nih an tei hna ahcun an chuak lai, ralkap nih an tei hna ahcun ramchung ral a dih ti lai lo. A phichuak zawng zeihmanh kan hmu lai lo. Tlangcungmi si hna siseh, ralkap si hna seh, an duh mi an hmu kho veve lai lo, a biapi bik mi cu Pinlung Biakamnak kha a si ko, cuti an tuah ahcun Tlangcung mi zawng an i lawm lai, Bokyoke zawng aa lawm lai.

Mizzima 9. AA le WA kongah na hmuh ning? U Kyaw Win: Atu hi a biapi bik lio caan a si. AA le WA cu tha tein ceihpi an hau lai. Acaan a rauh ahcun Confederation a chuak ko lai. Cucaah rianrang tein ceihhmai a hau, pekawktlak a si mi le pek ding asi mi cu pek colh an hau. Ralkap zawng nih rianrang tein an pek hna a hau. Asinain, Tlangcungmi hna sinah tha tein ruah hmasa dingin bia cah ka duh mi hna a um. WA bantukin vawlei umtuning(Pathavui Ane Atha) nih a pek hna lo ahcun confederation hmuh nak caah a fawi lai lo.

Mizzima 10. Kawl ram hi pakhat bantukin uk ah maw a tha deuh lai tiah na ruah Federal uknak in?
U Kyaw Win: 1960, 1961,1962 Taung Kyi Tonpumhnak ah Pine 7 um dingin fehter cia mi a si. Asinain Bama pawl nih an rak duh lo. Bama cu Pine pakhat in um ah a za ko, Tai 7 ah then a herh lo. Miphun cio nih aa ruang mi tein covo kan ngeih ding kha a biapi, Pituh Hlutdaw(Lower House) ah minung tamning zulhin aiawhtu member ngeih a si ko. Amyota Hluatdaw (Upper house) cu aiawhtu miphun minung 8 lawng um ding a si ko (Kachin, Kaya, Kayin, Chin, Mon, Shan, Rakhine le Myanmar). Miphun kip tlukruannak kha a biapi tuk mi a si.

Bokyoke Aung San le a hoi le nih an chim ton mi cu, Bama fakhat a si ahcun, Kayin fangkhat, cuvebantukin, Chin fakhat a si ahcun, Kachin fangkhat, etc. ram pumpi ah fangriat kha a si ding a si ko. Chim duh mi cu Tai 7 um a herh lo ti duh nak kha a si ko. Kan theih dingah a tha mi pakhat cu Democracy ram cu mi tam deuh duhning in kal a si tiah kan ti nain, mi tlawm deuh kha hnursuan khawh thiamthiam a si, cuti a kal ahcun Hramhram uknak (Aanasin) ah a kal kho thiamthiam. Cucaah, zeitindah kan daihter lai kan ti a siahcun, Federal kal ningin kan i uk lai. Pine kip cio (8) hruainak in kan kal lai. Pituh Hluatdaw (Lower House) cu Pine pakhat cio miluzat siningin member i thlah a si ko lai. Cucu Federal Amyota Hluataw (Upper House) in kan khenkham/tlaih ko lai. Tahchunnak ah Pine kip cio covo le nawlngeihnak.

Mizzima 11. Federal uknak in kal tik ah Coming Together maw a tha deuh Holding Together?
U Kyaw Win: Pakhatnak ah, i al len ding a si lo, a dong kho lai lo. U Than Shwe nih 2008 phunghram a serning in kan kal lai, (1) Miphun tlukruannak, (2) Mahte i Uknak le (3) Mahte i thithruainak tiin mah pathum in kan i hruai hna lai.(Lai holh in ka tlinh lo, 1. Kupai Ohchohzi, 2. Amyota Tantuzi, 3. Kupai Piahthan Hmuh). Hiti kan I hruai ahcun Automatic in Coming Together kan ti mi cu a si ko cang. Pahnih nak ah, Tlangcung mi hna zawng nih US batukin Coming together kan si khawh lo hmanhah, India bantukin Holding Together dirhmun kan hmuh khawh ahcun, i lak cawlh rih ding a si ko. Cozah le ralkap cu India bantukin kan um ko lai. Tampi i al len dingin ka duh piak tuk hna lo.

Mizzima 12. Ba Maw a chim bantukin Meithal in maw biachahnak kan tuah ah a that lai Me (vote) in?
U Kyaw Win: Meithal in biakchahnak tuah mi hi Democracy a si bal lo. Mizzima 13. Kawl ram buainak hi zeitikah dah a dih lai tiah na ruah? Tahchunnak ah, Pakhat pa nih a chim mi cu, mitthli tlak ding kan ngeih ti lo tik ah a tha te lai a ti, asiloah, fanau kan ngeih khawh tilo tikah Kawl ram buainak cu a dih te hnga maw tiah a ti. U Kyaw Win: Pakhatnak ah, Atu Cozah a tlai mi le Ralkap nih Pinlung Hnatlaknak an tlinter tik le Tlangcung mi duh nak an tlinter tikah a dih ko lai. Tahchunnak ah Cozah a tlai mi poah nih Ralkap he i doh a hau lem lo. Pahnihnak ah, Kei mah he aa lo lomi poah cu Ka Ral timi lungput ngei hlah u (Nga Neh Matu Ngah Yantu). Chim ding tampi a um. Cozah, Ralkap, le Tlangcung mi tluk ruang te le lungkhat thinkhat in khua kan khan tik poah ah a dih ko lai. Hibantuk lungput kan ngeih ahcun Nihin zawngah a dih ko lai. Catialtu Phun Kem.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *